Μονομαχία στο Ελ Σίνκι

Δεν θέλω να το παίξω πολυταξιδεμένος, άλλωστε δεν είμαι. Όμως, στο πρόσφατο πέρασμά μου από τη Φινλανδία, αυτό που θα θυμάμαι είναι η καλοσύνη των ανθρώπων. Όχι σαν τη δικιά μας καλοσύνη βέβαια, αυτή που εκδηλώνεται με ασέβεια, αγένεια και, αν είναι κανείς τυχερός, απλώς αδιαφορία. Και εννοώ ότι η συμπεριφορά όλων ήταν άψογη, χωρίς να είναι τυποποιημένη. Η ευγένεια τους πηγαία, χωρίς να είναι προσποιητή. Επιπλέον, όλοι μας φέρονταν σαν να είμαστε Φινλανδοί, καμία διάκριση, οι άνθρωποι είναι πολίτες της Ευρώπης. Λέτε όμως να τους παρεξήγησα; Οι 3η λιγότερο διεφθαρμένη χώρα στον κόσμο είναι η ίδια με την 3η σε οπλοκατοχή και, σταθερά, μέσα στην τριάδα στις αυτοκτονίες; Μήπως οι γιατροί φοβούνται να ζητήσουν φακελάκι μπας και τους καθαρίσουν; Μήπως όλη αυτή η καλοσύνη βασίζεται στο φόβο;

Το πρόσφατο περιστατικό στην Φινλανδία με έριξε από τα σύννεφα. Και ήμουν έτοιμος να το αγνοήσω ως κάτι τυχαίο, όταν ο δημοσιογράφος, παγερά αδιάφορος μπροστά στα φιλοφινλανδικά μου αισθήματα, ανέφερε πως αυτό είναι το δεύτερο περιστατικό μέσα σε ένα χρόνο! Για όσους δε γνωρίζουν, το γεγονός αφορά επίθεση σε σχολείο με πολλούς νεκρούς. Και όσο προσπαθώ να χωνέψω πως μπορεί να συνέβει κάτι τέτοιο στους “καλούς” Φινλανδούς, αναρωτήθηκα πόσο μπορεί να απέχει κάτι τέτοιο από την ελληνική πραγματικότητα. Ενώ οι καθηγητές φαίνεται να περιορίζονται προς το παρόν μόνο σε ενδοοικογενειακούς φόνους (βλ. τραγικό, πρόσφατο γεγονός στη Φιλοθέη), ποιος ξέρει στ' αλήθεια τι συμβαίνει μέσα στα παιδιά με τον τόσο ευαίσθητο ψυχισμό (κλισέ, αλλά ισχύει απόλυτα);

Το σχολείο καλείται να γεφυρώσει το αγεφύρωτο ταξικό χάσμα που κληρονόμησαν τα παιδιά από τους γονείς τους, να συμβιβάσει την ασυμβίβαστη εφηβεία που βιάζεται να τα κάνει όλα και αγνοεί όρια και κανόνες. Καλείται να αντιμετωπίσει προβλήματα που η κοινωνία δεν μπόρεσε και, πολλές φορές, την βολεύει να τα αγνοεί. Το σχολείο, όμως, δεν έχει την πολυτέλεια της άγνοιας. Γιατί, αντίθετα με τον υπόλοιπο κόσμο τη λύση δε δίνουν οι κλειδαμπαρωμένες πόρτες, οι ηχομονωμένοι τοίχοι και τα φιμέ τζάμια. Τα προβλήματα (φαινομενικά απλά, αλλά κατά βάση περίπλοκα) απαιτούν λύση επί τόπου. Οι συνεχείς αναβολές δίνουν το χρόνο σε ένα παιδικό πείραγμα να μετατραπεί σε χρόνιο μίσος, που θα ζητήσει εκτόνωση. Αρκετά παιδιά περιθωριοποιούνται, κάποια δε θέλουν τη δυστυχισμένη ύπαρξή τους και φτάνουν μέχρι στο έσχατο σημείο σκέφτονται την αυτοκτονία ως λύτρωση. Όμως, πριν την πραγματοποιήσουν θέλουν ένα πράγμα: εκδίκηση. Εκδίκηση και ο θάνατός τους να μην είναι μοναχικός, όπως η ζωή τους...

Ναι, το Columbine ήταν μακριά. Πόσο, όμως, απέχει, αλήθεια, το Ελ Σίνκι απ' το Ελ Λάντα;

(σ.σ. Η ταινία "Klass" (φωτό) από τη, γείτονα της Φινλανδίας χώρα, Εσθονία είναι μάλλον η καλύτερη απόπειρα αναπαράστασης αυτού του σύνθετου φαινομένου στη μεγάλη οθόνη.)

Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα...

Το παρακάτω έγραψα ως σχόλιο στην αρχική ανάρτηση του Ορέστη "Anathema-Closer και άλλες ηλίθιες σκέψεις" και θέλησα να το αναδημοσιεύσω αυτούσιο, επειδή είναι κάτι που με απασχολεί αρκετά και εμένα:

"Πολύ σωστά τα λες και νομίζω πως όλοι έχουμε νιώσει την πίεση να παρατήσουμε τα όνειρά μας και να ενσωματωθούμε σε αυτή τη γκρίζα άμορφη μάζα που τρέφεται με προσωπικότητες. Και δεν κατηγορώ τους ανθρώπους που παραδίδονται, γιατί η κοινωνία θέτει το δίλλημα ή ενσωματώνεσαι ή χάνεσαι, ή εξαπατάς ή θα εξαπατηθείς. Μια από τις ελληνικές παροιμίες που έχει καταντήσει αισχρή και χρησιμοποιείται για να δικαιολογεί ανομίες είναι "ο σκοπός αγιάζει τα μέσα". Δεν είμαι σίγουρος αν η συγκεκριμένη παροιμία έχει παρερμηνευτεί ή απλώς αποτελεί το σλόγκαν της διαφθοράς στην Ελλάδα. Πάντως περνάει στα μικρά παιδιά το μήνυμα ότι η ατομική καλοπέραση είναι υπεράνω των κανόνων μιας ομάδας. Ίσως, και για να μην είμαι άδικος, η αρχική σημασία της να ήταν πως η επιβίωση ενός λαού είναι υπεράνω κανόνων, κάτι το οποίο εμείς μεταφέραμε αργότερα σε ατομικό επίπεδο, επειδή μας βόλευε...
Νομίζω ότι η παροιμία αυτή έχει παίξει καταλυτικό ρόλο στην σημερινή κατάντια να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους χειρότερους συνανθρώπους μας, κάθε λογής απατεώνες που μας πλαισιώνουν και να αγνοούμε τα αληθινά πρότυπα, αυτούς για τους οποίους ειρωνικά συνηθίζουμε να λέμε πως "πάνε με το σταυρό στο χέρι". (Εδώ θέλω να επισημάνω πως και οι δύο παροιμίες-φράσεις έχουν θρησκευτική χροιά!).
Πολύ σωστά λες, λοιπόν, πως σε λίγο θα κατηγορείται αυτός που μπορεί να (μας) κλέψει και δεν το κάνει. (Αν διαβάσει κανείς τη φράση χωρίς το "μας" δεν θορυβείται και τόσο, επειδή ξεχνάμε ότι ακόμα και όταν το "μας" παραλείπεται, βρίσκεται εκεί εν δυνάμει). Έτσι, καταργούμε επιλεκτικά τους κανόνες επειδή μας βολεύει και αυτό έχει ριζώσει στη συνείδησή μας. Και τότε, όταν η ανομία χτυπήσει την πόρτα μας και λεηλατήσει το βιός μας, τότε ανατρέχουμε στους κανόνες που πριν είχαμε οικιοθελώς καταργήσει, αλλά εις μάτην. Οι κανόνες έχουν καταργηθεί την πρώτη φορά που περάσαμε με κόκκινο, την πρώτη φορά που δεν περάσαμε ως πεζοί από διάβαση, την πρώτη φορά που είχαμε δυνατά τη μουσική ή την τηλεόραση στις 11 το βράδυ. Από μικροί μαθαίνουμε ότι οι κανόνες είναι για να τους παραβαίνουμε, και ότι η παράβαση ενδυναμώνει τον κανόνα, "η εξαίρεση επιβεβαιώνει τον κανόνα" όπως λέγεται! Έτσι, ενώ έχουμε χωρίσει τους κανόνες σε σημαντικούς και ασήμαντους, όταν φτάνει η ώρα να βάλουμε σαφή όρια, δυσκολευόμαστε να κάνουμε τη διάκριση.
Θα πιστέψετε ότι μου αρέσουν οι κανόνες, αλλά όχι δεν είναι έτσι. Απλά, είναι συμβάσεις που μέχρι στιγμής, δυστυχώς, δεν έχουμε βρει τρόπο να ξεπεράσουμε. Και αυτό φαίνεται από αυτά που ακολουθούν την κατάργηση αυτών των συμβάσεων.
Οι κανόνες σε ένα δημοκρατικό κράτος προσπαθούν μέσω του περιορισμού της ατομικής ελευθερίας να πετύχουν το μέγιστο δυνατό βαθμό ελευθερίας για τον καθένα μας, και αυτό είναι ως ένα βαθμό οξύμωρο.
Πολλά είπα και ελπίζω να μη σε κούρασα, αλλά δε θα κλείσω πριν αναφέρω πως μου κάνει εντύπωση, ότι έχουμε φτάσει στο σημείο ένας πολίτης (εν προκειμένω τυχαίνει να είναι ο όδηγός του ταξί) να συζητάει με έναν άλλο πολίτη (εσένα, τον επόμενο πελάτη) την παρανομία που έκανε (υπερχρέωση διαδρομής), σαν να μην είναι αυτή κατακριτέα, σαν να έχει καθαγιαστεί από τον ιερό σκοπό της (εδώ οι χαμηλές αμοιβές οδηγών ταξί)..."

Διόρθωση: Μετά από παρατήρηση άγνωστου blogger (γνωστού διορθωτή) συνειδητοποίησα πως ο τίτλος του post δεν είναι ελληνική παροιμία, αλλά αναφέρεται στον "Ηγεμόνα" του Μακιαβέλλι. Ευχαριστώ για τη διόρθωση και ελπίζω το λάθος μου να μην επηρεάζει την ουσία του κειμένου.

Πολλές φορές οι πιλότοι ταξί χρεώνουν μια κούρσα μέχρι το αεροδρόμιο, όσο κοστίζουν και τα ναύλα της πτήσης σας...

Η πρώτη σταυρο(λεξο)φορία

Το κτίριο όπου στεγάζεται ο Σκανδιναβικός Οργανισμός Σταυρολέξων (SOS)

Μετά τις πρώτες σταυροφορίες που ως υπέρτατο στόχο είχαν την απόκτηση ιερών κειμηλίων, αλλά και τις πιο σύγχρονες που αποσκοπούσαν στην εύρεση πυρηνικών οπλοστασίων, και η δικιά μας σταυρολεξοφορία αποδείχτηκε άκαρπη.
Η επιστροφή μας στην Ελλάδα σήμανε την έναρξη μιας μακράς περιόδου περισυλλογής και απογραφής των απωλειών και των κεκτημένων από την εκστρατεία.
Πρώτο λοιπόν και κυριότερο ο στόχος της εκδρομής δεν εκπληρώθηκε. Το αυθεντικό σκανδιναβικό σταυρόλεξο ποτέ δεν εβρέθη. Δεν βρήκαμε ούτε ένα "ο εικονιζόμενος-η", ούτε ένα "καιρός χωρίς... σύνδεσμο" στην αντίστοιχη σκανδιναβική διάλεκτο πάντοτε. Άνθρακες ο θησαυρός και η ιστορία επαναλαμβάνεται. Έτσι, σύντομα η Σκανδιναβία μετεξελίχτηκε σε "Πανδειναβία" για τον Νιλς και τον Χόλγκερσον...
Ελληνικής επινόησης λοιπόν το δημοφιλές παίγνιο που αποδόθηκε, ατυχώς, στους βόρειους λαούς. Μπορεί να επιστρέψαμε με άδεια χέρια, λοιπόν, αλλά σύντομα συνειδητοποιήσαμε ότι αυτό ήταν το ζητούμενο και το μεγαλύτερο ευτύχημα. Το σκανδιναβικό σταυρόλεξο δεν χρειάστηκε να επιστρέψει στην πατρίδα του. Εδώ βρισκόταν πάντα και θα συνεχίσει να προσφέρει στην μόρφωση και τον πολιτισμό.